Тузсыз челик тарихы .

Тот басмагъан челиктен ихтира ве къулланувны Биринджи джиан дженкине къайтармакъ мумкюн. Арбий истисал болюги Брерлиге юксек- стресс, wood-} иляве челикни махсус бу меселени чезмек ичюн ишлеп чыкъмагъа эмир этти.

Брерли ве онынъ ярдымджылары эм ички, эм де халкъара менбалардан чешит хусусиетлерге малик олгъан чешит тюрлю челик ве иритильгенлерни топладылар, чешит машиналарда озь чалышувыны сынадылар ве силяларда къулланмакъ ичюн энъ келишкен челикни сечип алдылар. Бир кунь олар юксек микъдарда хром олгъан иритильген махсулатнен эксперимент яптылар. Уор тестлери иритильген шейнинъ эскиргенини таптылар-къаршылыкълы, бу исе онынъ силяларда къулланмакъ ичюн келишмегенини косьтере. Нетиджелерни язып, ташладылар. Бир къач айдан сонъ, бир ярдымджы эеджанлы шекильде, йылтыравукъ челик парчасынен Брерлиге чапып чыкъты. — Эфендим, — деди о, — мен бу иритиджини Молла мырзанынъ ёллагъаныны таптым, анда анбарны темизлей эди. "Э!" — деди Бреарли, козь къамаштырыджы челикке бакъып.

Эксперименталь нетиджелер онынъ экшиликлерге, сирке ве тузларгъа къаршы тургъан тот басмагъан челик олгъаныны исбатлады. Бу тот басмагъан челик 1912 сенеси алман молласы тарафындан уйдурылгъан эди, амма молла не ичюн къулланыладжагъы акъкъында ич бир фикири ёкъ эди.

Брейлле тааджипленди: «Эгер бу кийим-}} коррозия-} къасеветли челикни силя япмакъ ичюн къулланмакъ мумкюн олмаса, оны маса савутлары япмакъ ичюн къулланмакъ мумкюнми?» О, деръал чалышмагъа къойды, тот басмагъан челик мейва пычакъларыны, вилкаларны, къашыкъларны, мейва чанакъларыны ве джыйыштырылгъан пычакъларны уйдурды.

Брайльнинъ тот басмагъан челиклери 1916 сенеси Британияда патентленди ве кутьлевий истисал башланды. О вакъыттан башлап, чёплюк дампында тенкъидий оларакъ тапылгъан тот басмагъан челик дюнья адисесине чевирильди, Генри Брерли исе «Тузьсиз челикнинъ бабасы» оларакъ къаршыланды.